Là phù điêu mà cũng chẳng phải phù điêu, giống sơn mài song cũng chẳng phải sơn mài, tranh kính hiện lên trong nền nghệ thuật truyền thống Việt Nam như một “nốt trầm” của sự chấm phá. Cái thú riêng của việc thưởng tranh kính chính là thấy “động” trong “tĩnh”, chạm “tĩnh” mà cảm “động”. Nói như vậy là bởi khi được ngắm từ lớp khắc thô bên dưới thay vì từ mặt kính phẳng bên trên, tác phẩm hiện lên với một sắc thái khác hẳn. Không chỉ màu sắc trở nên chân thật hơn mà độ nhám của bề mặt cùng những đường khắc tạo hình hoa văn cũng gợi lên từng chuyển động tỉ mỉ, kỳ công của người thợ.

Những tác phẩm hoàn thiện được trưng bày tại xưởng tranh kính CoBa

Đó là thành quả của kỹ thuật điêu khắc phức tạp, tinh vi trên kính cường lực với độ dày có thể lên tới 10mm-15 mm - một kỹ thuật độc quyền trên thế giới, được sáng tạo hoàn toàn bởi người nghệ nhân tranh kính Việt Nam mà không phải Pháp, Ý hay bất kỳ nền nghệ thuật phương Tây lâu đời nào. Nhờ vậy, tấm kính hiệu “Coba” vừa đảm bảo được độ trong, độ tinh khiết sánh ngang với dòng kính nghệ thuật Tiffany đắt đỏ, vừa có khả năng cản các tia gây hại từ môi trường tiếp xúc với những sản phẩm nội thất khác.

Công đoạn mài kính để bước đầu làm nên tác phẩm

Cái khó của nghệ thuật làm tranh kính, bên cạnh kỹ thuật điêu khắc, nằm ở công đoạn đi màu. Thời gian đầu mới phủ bột, tranh chưa đằm, thoạt nhìn vẫn mờ mờ, lờn lợt thiếu sức sống. Ấy thế mà sau khi nung, màu nổi lên trông tươi tắn, rạo rực đáo để, tưởng như cái nhiệt lên đến 700 độ trong lò đã đánh thức bức họa đang ngủ say kia. Để đạt được hiệu quả này xưởng Coba đã sử dụng màu men ceramic, nhờ vậy mà đến 50 năm sau khách chơi kính dẫu có bạc tóc cũng không lo sản phẩm bị bạc màu. Song chỉ một chênh lệch rất nhỏ trong tỷ lệ bột cũng có thể dẫn đến cháy màu, trong khi việc chế tác lại một tấm mới tốn rất nhiều thời gian, công sức. Thế nên bao nhiêu cái khéo léo, cái nhạy cảm của người làm tranh, âu cũng nằm hết ở bước này.

Nghệ nhân Hà Coba tỉ mẩn trong bước “vờn màu”